Doa belajar dan doa penerang hati
Dua doa yang paling banyak diamalkan pelajar di Malaysia sebelum belajar atau menduduki peperiksaan kedua-duanya berasal daripada Surah Taha: doa Nabi Musa (Rabbisy syrah lii shadrii) dan doa memohon tambahan ilmu (Rabbi zidnii 'ilmaa). Lafaz, ejaan Rumi dan maknanya di bawah, termasuk penjelasan tentang tambahan warzuqnii fahmaa yang sering dibaca bersama.
Doa Nabi Musa: Surah Taha ayat 25 hingga 28
Nabi Musa membaca doa ini ketika diperintahkan pergi kepada Firaun. Baginda memohon empat perkara: dada yang lapang, urusan yang mudah, lidah yang lancar dan kata-kata yang difahami. Kerana itu doa ini sesuai sebelum belajar, membentang, temu duga atau peperiksaan lisan.
رَبِّ ٱشْرَحْ لِى صَدْرِى ﴿٢٥﴾
Rabbisy syrah lii shadrii
Wahai Tuhanku, lapangkanlah dadaku.
Surah Taha, ayat 25
وَيَسِّرْ لِىٓ أَمْرِى ﴿٢٦﴾
Wa yassir lii amrii
"Dan mudahkanlah bagiku, tugasku;
وَٱحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِى ﴿٢٧﴾
Wahlul 'uqdatam mil lisaanii
"Dan lepaskanlah simpulan dari lidahku,
يَفْقَهُوا۟ قَوْلِى ﴿٢٨﴾
Yafqahuu qaulii
"Supaya mereka faham perkataanku;
Ayat 25 dalam mushaf bermula dengan qaala (dia berkata). Perkataan itu ialah sebahagian daripada penceritaan, bukan doa, jadi ia tidak dibaca apabila mengamalkan doa ini.
Doa memohon tambahan ilmu: Surah Taha ayat 114
Ulama tafsir menyebut bahawa inilah satu-satunya tempat dalam Al-Quran Allah memerintahkan Rasulullah SAW meminta tambahan sesuatu, dan yang diminta ialah ilmu.
رَّبِّ زِدْنِى عِلْمًا ﴿١١٤﴾
Rabbi zidnii 'ilmaa
Wahai Tuhanku, tambahkanlah ilmuku.
Surah Taha, ayat 114 (bahagian doa)
Bagaimana dengan "warzuqnii fahmaa"?
Ramai menghafal doa ini sebagai Rabbi zidnii 'ilmaa warzuqnii fahmaa (Wahai Tuhanku, tambahkanlah ilmuku dan kurniakanlah aku kefahaman). Bahagian warzuqnii fahmaa bukan sebahagian daripada ayat Al-Quran; ia tambahan yang diamalkan kerana maknanya baik. Berdoa dengan tambahan ini dibenarkan, tetapi apabila membacanya, jangan menganggap keseluruhannya sebagai ayat Al-Quran.
Tentang "doa penerang hati": nama ini dipakai untuk beberapa doa yang berlainan bergantung pada sekolah dan buku. Ada yang merujuk doa Nabi Musa di atas, ada yang merujuk Rabbi zidnii 'ilmaa, dan ada juga lafaz panjang yang tidak jelas sumbernya. Laman ini hanya memuatkan dua doa yang lafaznya pasti daripada Al-Quran.
Cara mengamalkan doa belajar
- Sebelum membuka buku. Baca doa Nabi Musa, kemudian Rabbi zidnii 'ilmaa. Kedua-duanya dapat dibaca dalam masa kurang setengah minit.
- Sebelum peperiksaan. Ayat 26 (wa yassir lii amrii, mudahkanlah urusanku) sesuai diulang ketika menunggu kertas soalan diedarkan.
- Selepas solat. Masukkan kedua-dua doa dalam doa selepas solat fardu, bersama doa untuk kedua ibu bapa. Doa-doa itu ada di halaman doa untuk ibu bapa.
- Ajar anak-anak dengan maknanya. Anak yang tahu maksud yafqahuu qaulii (supaya mereka faham kata-kataku) lebih mudah menghayati doa itu daripada sekadar menghafal bunyinya.
Doa tidak menggantikan usaha. Kedua-dua doa di atas datang daripada konteks orang yang sedang bekerja keras: Nabi Musa yang akan berdepan Firaun, dan Rasulullah SAW yang sedang menerima wahyu. Doa dibaca bersama usaha, bukan sebagai ganti.
Untuk sebutan yang tepat, perhatikan huruf ص dalam shadrii dan ع dalam 'uqdatan dan 'ilmaa. Kedua-dua huruf ini diterangkan dalam panduan membaca ejaan Rumi.
Soalan lazim
Apakah doa sebelum belajar yang terdapat dalam Al-Quran?
Doa Nabi Musa dalam Surah Taha ayat 25 hingga 28, dan doa Rabbi zidnii 'ilmaa dalam Surah Taha ayat 114.
Adakah "warzuqnii fahmaa" sebahagian daripada ayat Al-Quran?
Tidak. Ayat 114 Surah Taha berakhir dengan Rabbi zidnii 'ilmaa. Tambahan warzuqnii fahmaa ialah doa amalan yang maknanya baik.
Bilakah doa Nabi Musa sesuai dibaca?
Sebelum belajar, peperiksaan, pembentangan, temu duga atau apa-apa urusan yang memerlukan kelancaran bercakap, kerana doa ini memohon dada yang lapang, urusan yang mudah dan lidah yang lancar.