Doa untuk ibu bapa dalam Rumi
Doa untuk ibu bapa yang paling kukuh sumbernya datang terus daripada Al-Quran. Ada tiga: doa yang Allah ajarkan dalam Surah Al-Isra', doa Nabi Ibrahim dan doa Nabi Nuh. Ketiga-tiganya di bawah, diikuti penjelasan tentang doa ibu bapa versi sekolah yang sebenarnya gabungan dua ayat.
Doa ibu bapa yang dihafal di sekolah, Rabbighfir lii wa liwaalidayya warhamhumaa kamaa rabbayaanii shaghiiraa, bukan satu ayat. Bahagian pertama (Rabbighfir lii wa liwaalidayya) terdapat dalam doa Nabi Nuh, dan bahagian kedua (warhamhumaa kamaa rabbayaanii shaghiiraa) daripada Surah Al-Isra' ayat 24. Gabungan ini dibenarkan dan maknanya baik.
1. Doa yang Allah ajarkan: Surah Al-Isra' ayat 24
Ayat ini datang selepas perintah berbuat baik kepada ibu bapa, terutamanya apabila mereka sudah tua. Allah menyuruh anak merendah diri kepada mereka kerana kasih sayang, lalu mengajar doa ini:
رَّبِّ ٱرْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِى صَغِيرًا ﴿٢٤﴾
Rabbir hamhumaa kamaa rabbayaanii shaghiiraa
Wahai Tuhanku, kasihanilah mereka berdua sebagaimana mereka telah memelihara dan mendidikku semasa kecil.
Surah Al-Isra', ayat 24 (bahagian doa)
Ayat penuhnya, termasuk perintah merendah diri sebelum doa itu:
وَٱخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِى صَغِيرًا ﴿٢٤﴾
Wakhfidh lahumaa janaahadz dzulli minar rahmati wa qur rabbir hamhumaa kamaa rabbayaanii shaghiiraa
Dan hendaklah engkau merendah diri kepada keduanya kerana belas kasihan dan kasih sayangmu, dan doakanlah (untuk mereka, dengan berkata): "Wahai Tuhanku! Cucurilah rahmat kepada mereka berdua sebagaimana mereka telah mencurahkan kasih sayangnya memelihara dan mendidikku semasa kecil."
Perkataan rabbayaanii berasal daripada akar kata yang sama dengan tarbiyah: bukan sekadar membesarkan, tetapi mendidik dan memelihara. Doa ini meminta Allah membalas jerih payah itu dengan rahmat-Nya.
2. Doa Nabi Ibrahim: Surah Ibrahim ayat 41
Nabi Ibrahim berdoa untuk dirinya, ibu bapanya dan semua orang beriman, dengan menyebut hari perhitungan amal. Doa ini biasa dibaca dalam duduk tahiyat akhir sebelum salam.
رَبَّنَا ٱغْفِرْ لِى وَلِوَٰلِدَىَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ ٱلْحِسَابُ ﴿٤١﴾
Rabbanaghfir lii wa liwaalidayya wa lil mu'miniina yauma yaquumul hisaab
"Wahai Tuhan kami! Berilah ampun bagiku dan bagi kedua ibu bapaku serta bagi orang-orang yang beriman, pada masa berlakunya hitungan amal dan pembalasan"
Ayat sebelumnya, ayat 40, ialah doa Nabi Ibrahim supaya dirinya dan zuriatnya menjadi orang yang mendirikan solat. Doa itu, bersama doa-doa lain yang bermula dengan Rabbanaa, ada dalam halaman doa Rabbana pilihan daripada Al-Quran.
3. Doa Nabi Nuh: Surah Nuh ayat 28
Inilah doa yang paling luas cakupannya: untuk diri sendiri, ibu bapa, sesiapa yang masuk ke rumah dalam keadaan beriman, dan semua orang mukmin lelaki dan perempuan. Bahagian di bawah ialah bahagian doa yang biasa diamalkan.
رَّبِّ ٱغْفِرْ لِى وَلِوَٰلِدَىَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِىَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَـٰتِ
Rabbighfir lii wa liwaalidayya wa liman dakhala baitiya mu'minaw wa lil mu'miniina wal mu'minaat
Wahai Tuhanku, ampunkanlah aku, kedua ibu bapaku, sesiapa yang masuk ke rumahku dalam keadaan beriman, dan sekalian orang beriman lelaki dan perempuan.
Surah Nuh, ayat 28 (sebahagian)
Ayat ini berakhir dengan doa terhadap orang zalim, yang berkaitan dengan kaum Nabi Nuh yang menentang baginda. Kerana itu, kebanyakan orang hanya mengamalkan bahagian pertamanya untuk ibu bapa.
Bila dan bagaimana mendoakan ibu bapa
- Selepas solat fardu. Masa yang paling mudah dijadikan rutin. Ketiga-tiga doa di atas pendek dan boleh dibaca dalam satu minit.
- Dalam sujud dan sebelum salam. Ramai ulama menganjurkan memperbanyak doa ketika sujud. Doa di dalam solat sebaiknya dalam bahasa Arab, jadi lafaz daripada Al-Quran ini sesuai.
- Selepas ibu bapa meninggal dunia. Doa anak ialah salah satu amalan yang terus memberi manfaat kepada ibu bapa selepas kematian mereka. Ini antara sebab doa ibu bapa dibaca dalam majlis tahlil.
- Dalam bahasa sendiri. Selain lafaz Al-Quran, anda boleh berdoa untuk ibu bapa dalam bahasa Melayu di luar solat dengan menyebut hajat yang khusus: kesihatan mereka, keampunan, atau kemudahan urusan mereka.
Jika anda masih belajar membaca huruf seperti ح dalam warhamhumaa dan ذ dalam adz-dzulli, rujuk panduan ejaan Rumi untuk cara sebutnya.
Soalan lazim
Adakah doa ibu bapa versi sekolah terdapat dalam Al-Quran?
Kedua-dua bahagiannya ada dalam Al-Quran, tetapi dalam ayat yang berlainan. Rabbighfir lii wa liwaalidayya daripada Surah Nuh ayat 28, dan kamaa rabbayaanii shaghiiraa daripada Surah Al-Isra' ayat 24. Ia digabungkan menjadi satu doa.
Bolehkah saya mendoakan ibu bapa yang sudah meninggal dunia?
Boleh, malah sangat digalakkan. Doa anak yang soleh ialah antara amalan yang terus sampai manfaatnya kepada ibu bapa selepas kematian mereka.
Bolehkah doa ibu bapa dibaca dalam sujud?
Boleh. Doa-doa daripada Al-Quran di halaman ini dalam bahasa Arab, jadi sesuai dibaca dalam sujud atau sebelum salam.