Panduan membaca ejaan Rumi bagi doa dan surah
Ejaan Rumi di laman ini mengikut satu sistem yang tetap: huruf vokal berganda (aa, ii, uu) bermaksud bunyi panjang, gabungan seperti dz, sy dan sh mewakili satu huruf Arab, dan tanda koma atas (') mewakili huruf 'ain. Kuasai jadual di bawah dahulu, kemudian setiap bacaan Rumi di laman ini boleh dibaca dengan cara yang sama.
Perkara paling penting: Rumi ialah alat bantu, bukan pengganti tulisan Arab. Ada sekurang-kurangnya lima pasang huruf Arab yang berbunyi berbeza tetapi kelihatan hampir sama dalam Rumi. Gunakan Rumi untuk mula menghafal, kemudian betulkan sebutan anda dengan guru.
Bunyi panjang: aa, ii, uu
Dalam bahasa Arab, panjang pendek bunyi boleh mengubah makna perkataan. Kami menandakan bunyi panjang (mad asli, kira-kira dua harakat) dengan menggandakan huruf vokal:
- aa seperti dalam Allaah, maaliki, rahmaan
- ii seperti dalam rahiim, diin, 'aalamiin
- uu seperti dalam na'budu (pendek) berbanding ta'buduun (panjang di hujung)
Jika anda membaca rahiim sebagai "rahim" yang pendek, bunyinya sudah lari daripada bacaan sebenar. Sebab itulah huruf berganda ini tidak boleh diabaikan walaupun nampak janggal dalam ejaan bahasa Melayu.
Jadual huruf Arab dan ejaan Rumi
Huruf yang bunyinya sama dengan bahasa Melayu (seperti ب b, ت t, م m, ن n) tidak disenaraikan. Jadual ini hanya memuatkan huruf yang memerlukan perhatian.
| Huruf | Rumi | Cara sebut | Contoh |
|---|---|---|---|
| ث | ts | Hujung lidah di hujung gigi atas, bunyi "th" lembut seperti dalam perkataan Inggeris think | naffaatsaati |
| ح | h | Dari tengah halkum, bunyi hembusan yang tegang dan bersih | rahmaan, alhamdu |
| خ | kh | Dari pangkal halkum, bunyi berdesir kasar | khalaq, khannaas |
| ذ | dz | Seperti ث tetapi bergetar, seperti "th" dalam this | alladziina, idzaa |
| ش | sy | Seperti "sy" dalam syarat | syarri |
| ص | sh | "S" yang tebal, lidah dinaikkan ke lelangit | shiraath, shamad |
| ض | dh | "D" tebal dari tepi lidah ke geraham atas | maghdhuubi, dhaalliin |
| ط | th | "T" tebal, berbeza daripada ت yang nipis | shiraath, ath'amanii |
| ظ | zh | Seperti ذ tetapi tebal | 'azhiim, hifzhuhumaa |
| ع | ' | Dari tengah halkum, tersekat sedikit; tidak sama dengan huruf a biasa | na'budu, 'alaihim |
| غ | gh | Dari pangkal halkum, seperti bunyi berkumur | ghairi, ghaasiq |
| ق | q | "K" yang dalam, dari pangkal lidah | qul, falaq |
| ء | ' atau - | Hentian ringkas di kerongkong (hamzah) | jaa-a, syaani-aka |
Huruf th di laman ini sentiasa bermaksud ط, bukan ث. Kami sengaja tidak memakai th untuk ث supaya dua huruf ini tidak tertukar; ث ditulis ts.
Huruf yang Rumi tidak dapat bezakan
Inilah sebab utama bacaan Rumi sahaja tidak mencukupi. Pasangan di bawah ditulis hampir sama dalam Rumi, tetapi dalam Al-Quran ia huruf yang berbeza dan boleh mengubah makna:
- ح dan ه, kedua-duanya ditulis h. ح keluar dari tengah halkum, ه dari pangkal halkum dan lebih ringan.
- س dan ص, iaitu s dan sh. Mudah terlepas pandang kerana sh kelihatan seperti ejaan Inggeris untuk ش.
- ت dan ط, iaitu t dan th.
- ء dan ع, kedua-duanya kadangkala ditandakan dengan koma atas.
- ك dan ق, iaitu k dan q. Ramai penutur Melayu menyebut kedua-duanya sebagai "k".
Cara paling mudah untuk melatih telinga ialah membuka paparan Arab dan Rumi serentak, kemudian mendengar bacaan qari. Laman Quran.com menyediakan audio bacaan setiap ayat secara percuma.
Tanda sempang dan ruang
Ejaan Rumi di laman ini ditulis mengikut cara ayat itu dibaca bersambung, bukan mengikut ejaan perkataan satu per satu. Contohnya, Bismillaahir rahmaanir rahiim ditulis begitu kerana huruf lam pada "al-" tidak dibaca apabila bertemu huruf ra (hukum idgham syamsiah). Tanda sempang pula dipakai apabila hamzah perlu disebut dengan hentian, seperti jaa-a dalam Surah An-Nasr.
Pada beberapa tempat, kami menulis bunyi dengung secara terus. Contohnya sinatuw wa laa naum dalam Ayat Kursi: tanwin pada sinatun bertemu huruf waw lalu bercantum menjadi bunyi "w" (idgham). Anda boleh melihat contoh ini dalam bacaan Ayat Kursi penuh.
Cara berlatih dengan laman ini
- Mulakan dengan surah pendek. Halaman 3 Qul (Al-Ikhlas, Al-Falaq, An-Nas) sesuai kerana ayatnya pendek dan banyak huruf berulang.
- Gunakan butang Papar di atas setiap bacaan. Sembunyikan Rumi apabila anda sudah biasa, dan baca terus daripada tulisan Arab.
- Sembunyikan Arab dan Rumi sekali gus untuk menguji hafalan; tinggalkan makna sahaja sebagai petunjuk.
- Bacakan kepada guru, ibu bapa atau rakan yang fasih sekurang-kurangnya sekali sebelum anda menggunakannya dalam solat.
Tiada satu sistem transliterasi Rumi yang rasmi dan seragam di Malaysia. Buku sekolah, buku Yasin dan aplikasi telefon memakai ejaan yang berbeza-beza, contohnya Ihdinas siraatal berbanding Ihdinash shiraathal. Kedua-duanya merujuk ayat yang sama; yang membezakan ialah sejauh mana ejaan itu cuba menunjukkan huruf tebal.
Soalan lazim
Adakah sah solat jika saya membaca surah menggunakan Rumi?
Yang dinilai dalam solat ialah sebutan anda, bukan tulisan yang anda lihat semasa menghafal. Jika sebutan betul, bacaan itu sah. Masalahnya, Rumi tidak dapat menunjukkan semua huruf dengan tepat, jadi orang yang belajar daripada Rumi sahaja lebih mudah tersilap sebutan tanpa sedar. Semak bacaan dengan guru.
Kenapa ejaan Rumi berbeza antara buku dan laman web?
Setiap penerbit memilih sistemnya sendiri. Ada yang mengutamakan ejaan mudah seperti bahasa Melayu biasa, ada yang cuba membezakan setiap huruf Arab. Laman ini memilih sistem yang membezakan huruf tebal (sh, dh, th, zh) supaya kesilapan sebutan lebih mudah dikesan.
Apakah maksud huruf aa, ii dan uu dalam bacaan Rumi?
Huruf vokal berganda menandakan bunyi panjang, kira-kira dua kali ganda panjang bunyi biasa. Contohnya maaliki dibaca dengan "maa" yang dipanjangkan.
Apakah maksud tanda koma atas (') dalam Rumi?
Ia mewakili huruf 'ain (ع), bunyi dari tengah halkum. Dalam sesetengah perkataan yang ada hamzah (ء), tanda yang sama atau tanda sempang digunakan untuk menunjukkan hentian ringkas.